Zabytki gminy
Wsie gminy Przechlewo to w głównej mierze małe lub średnie ulicówki rozciągające się przy majątkach ziemskich lub odrębne wsie (np. Jemielno czy Płaszczyca).
Wyjątek stanowi Przechlewo, duża wieś o charakterze małomiasteczkowym. Spośród zespołów pałacowo – lub dworsko – parkowych występujących przed wojną w ok. 15 miejscowościach obecnej gminy, do dziś zachowało się tylko pięć: w Dąbrowie Człuchowskiej, Jemielnie, Wandzinie oraz mocno przebudowane w Sapolnie i Pakotulsku.
Zespół pałacowo - parkowy w Wandzinie
W większości pozostałych wsi zachowały się jedynie parki. Dwory głównie z połowy XIX wieku zniknęły już po wojnie. Z zachowanych rezydencji na szczególna uwagę zasługuje późnobarokowy dwór w Jemielnie jako jedna z nielicznych na terenie województwa XVIII – wiecznych tego typu budowli, a także na osobę fundatora Piotra Tuchołki (Jan Piotr Tichołka – od 1662 roku właściciel Jemielna.
W krótkim czasie rozszerzył znacznie posiadłość i uczynił z Giemeł ośrodek całego klucza majątku. Od 1672 roku był podkomorzym malborskim i starostą tucholskim, a od ok. 1674 kasztelanem gdańskim. Piotr Tuchołka – wnuk poprzedniego. Fundator dworu w Jemielnie. Do 1764 roku podkomorzy malborski.). Rezydencjom towarzyszyły założenia folwarczne. Pofolwarczne podwórza gospodarcze zabudowane głównie dużymi, pochodzącymi z 2 połowy i końca XIX wieku oraz z 1 ćw. XX wieku budynkami gospodarczymi zachowały się w 8 miejscowościach.
Budownictwo sakralne jest reprezentowane przez niewiele obiektów. Najcenniejszy jest parafialny kościół pw. św. Anny w Przechlewie o konstrukcji szachulcowej, pochodzący z 1720 roku, rozbudowany w końcu XIX wieku o część murowaną.
Kościół parafialny p. w. Św. Anny w Przechlewie
Kościół ten posiada prawie w całości zachowane XVIII wieczne wyposażenie i wystrój m. in. malowidła na stropie, ołtarz główny i ołtarze boczne, ambonę, prospekt i emporę organową, a także gotycki dzwon i XVII wieczna chrzcielnicę.
Grupę XX wiecznych kościołów tworzą: dawny kościół ewangelicki w Przechlewie i późniejszy w Sąpolnie.
Dość licznie, pochodzące sprzed 1945 roku cmentarze, nie zachowały się jako pierwotne założenia. Wszystkie są nieużytkowane i zdewastowane. Przeważnie brak nagrobków, lub pozostały jedynie pojedyncze i to także we fragmentach. Jedynie drzewostan, zachowany w różnym procencie, pozwala określić miejsce i wielkość założenia.
Budownictwo ludowe na terenie gminy prezentują głównie budynki mieszkalne zarówno drewniane o konstrukcji sumikowo – łątkowej przeważnie oszalowane deskami (których jeszcze w 1971 roku, kiedy prowadzone były badania budownictwa ludowego przez zespół Politechniki Warszawskiej, była większość), jak i mieszane o konstrukcji szachulcowej również z szalunkiem z desek. Chałupy na planie prostokąta, dziś często o zmienionych układach wnętrz nakryte są jednym typem dachu, dachem dwuspadowym. Pierwotnie większość budynków kryta była słomą (częściej budynki gospodarcze) lub w mniejszym procencie dachówka ceramiczną, karpiówką lub felcówką (częściej budynki mieszkalne). Z czasem zastępowano pierwotne pokrycia nowymi np. dachówką cementową zakładkową.
Obiekty zagrodowe (chałupy i budynki gospodarcze) pochodzą głównie z XIX wieku, z pojedynczymi wyjątkami np. XVIII wiek – wieczna chałupa nr 6 z Przechlewka. Zachowały się obiekty z początku, połowy i końca XIX wieku, a także przełomu XIX i XX wieku.
|
Artykuły dotyczące tej atrakcji:
W okolicy
Noclegi w okolicy
Komentarze