Odkryj atrakcje » Polska » Małopolskie » Kraków » Atrakcje

Zabytkowe Stare Miasto

Kraków ze swoim historycznym centrum miasta został wpisany na polską Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako pierwszy w 1978 roku.

Początki krakowskiego grodu książęcego sięgają X wieku. Na Wawelu – wapiennym wzgórzu nad Wisłą - z latami ukształtowała się siedziba królewska.

Nadana jej w XVI w. renesansowa forma zachwyca do dziś wspaniałością krużgankowego dziedzińca. Zamek sprzężony jest z katedrą, której gotycki, XIV-wieczny korpus otoczono wieńcem kaplic. Wyróżnia się wśród nich mauzoleum ostatnich Jagiellonów, zbudowana w I połowie XVI w. Kaplica Zygmuntowska, uchodząca za najwspanialsze dzieło architektury renesansowej w środkowej Europie.

U stóp Wawelu rozciąga się lokowane w 1257 r. Stare Miasto, z rozległym rynkiem – jednym z największych europejskich placów średniowiecznych. Przy rynku skupiły się najważniejsze budowle miejskie, a wśród nich hala targowa – Sukiennice, zbudowane w 2 połowie XIV w. , później zwieńczone renesansową attyką, oraz gotycki kościół farny z początku XIV w., zwany Mariackim, kryjący w bogato wyposażonym wnętrzu największy z europejskich, gotyckich ołtarzy szafowych, rzeźbiarskie dzieło Wita Stwosza z końca XV w. Rynek otaczają kamienice i pałace patrycjuszowskie, reprezentujące wszystkie architektoniczne formy stylowe.
Na terenie miasta znajduje się kilkadziesiąt kościołów, wśród których wyróżniają się: romański kościół św. Andrzeja, gotyckie kościoły klasztorne dominikanów i franciszkanów, barokowy kościół śś. Piotra i Pawła, wzorowany na rzymskim Il Gesu i akademicka kolegiata św. Anny. Naprzeciwko tej świątyni wznosi się gmach Collegium Maius, pierwsza siedziba ufundowanego w 1364 r. uniwersytetu. Stare Miasto otaczały potężne, wznoszone od końca XIII w. i rozbudowywane do XV w. fortyfikacje. Zachowały się z nich tylko fragmenty, a wśród nich wieża głównej bramy miejskiej, zwanej Floriańską, oraz broniący do niej dostępu, unikalny w swej kolistej formie, ceglany Barbakan. Na miejscu rozbieranych w ciągu XIX w. murów miejskich i zasypanych fos urządzono park miejski - Planty, otaczające zielonym pierścieniem Stare Miasto.

W 1335 r. król Kazimierz Wielki wydał przywilej lokacyjny dla nowego miasta, usytuowanego na południe od Krakowa, nazwanego Kazimierzem. Odpowiednikiem wzgórza wawelskiego jest na Kazimierzu Skałka – związana z kultem żyjącego w XII w. świętego biskupa Stanisława Szczepanowskiego, który tutaj miał ponieść męczeńską śmierć. W północnej części Kazimierza wydzielono dzielnicę żydowską, z oddzielnym placem targowym i licznymi, zachowanymi do dziś synagogami. Z nich najsłynniejsze są: Stara Synagoga, gotycka budowla z XIV w. , mieszcząca obecnie muzeum i pełniąca nadal funkcje kultowe synagoga Remu`h z 1553 r., z otaczającym ją cmentarzem, celem pielgrzymek ortodoksyjnych Żydów z całego świata.

Kraków jest miejscem niezwykłym, przede wszystkim ze względu na tradycję historyczną, jako dawna – do końca XVI w. – stolica Polski, miejsce koronacyjne królów i nekropolia królewska. Zawsze był ważnym ośrodkiem gospodarczym, artystycznym i intelektualnym i takim jest również obecnie. Los oszczędził mu zniszczeń, jest więc fenomenalnym przykładem tysiącletniego nawarstwienia dziedzictwa i ciągłości kulturowej, w której nie dziwią pielęgnowana od średniowiecza tradycja hejnału granego co godzinę z wieży kościoła Mariackiego, doroczna zabawa zwana Lajkonikiem, na pamiątkę ocalenia miasta w okresie najazdów tatarskich w XIII w., czy kultywowane obyczaje działającego od XV w. Bractwa Strzeleckiego.

Źródło: Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, Tekst: Juliusz Wendlandt.