Wirtualny spacer po Kopalni Soli, cz.2
W dalszej części lektury zapraszamy do zapoznania się z historią powstania poszczególnych pomieszczeń kopalni.
Komora Mikołaja Kopernika
Od początku trasy 0,225 km, poziom I, głębokość 64,4 m
Komorze nadano imię Mikołaja Kopernika, wielkiego polskiego astronoma, który najprawdopodobniej zwiedzał wielickie podziemia w 1493 roku, będąc studentem Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W centralnej części komory ustawiono pomnik poświęcony uczonemu dla uczczenia pięćsetnej rocznicy jego urodzin. Monument wyrzeźbił w bryle soli Władysław Hapek, w 1973 roku.
Eksploatację soli zakończono w tym wyrobisku w 2. połowie XVIII wieku. Następnie było ono miejscem pracy kieratu konnego - drewnianej maszyny za pomocą, której transportowano sól z niższych poziomów na poziom I, aby następnie wyciągnąć ją na powierzchnię.
Komora Janowice
Od początku trasy 0,285 km, poziom I, głębokość 63,8 m
Komora powstała w bryle soli w 1. poł. XVII wieku. W 1967 roku umieszczono w niej sześć naturalnej wielkości solnych figur, które wyrzeźbił Mieczysław Kluzek. Ilustrują one najpiękniejszą z wielickich legend opowiadającą o odkryciu soli kamiennej w Polsce. Sól odkryto w Małopolsce w połowie XIII wieku, w czasach panowania księcia krakowsko-sandomierskiego Bolesława Wstydliwego i jego żony Kingi. Według legendy, Kinga córka króla Węgier Beli IV, gdy dostała od ojca w wianie jedną z kopalń soli w Marmaroszu, wrzuciła do niej swój zaręczynowy pierścień. Pierścień królewny w cudowny sposób wraz z pokładami soli kamiennej przywędrował do Wieliczki. Po przybyciu do Polski władczyni rozkazała kopać we wskazanym przez siebie miejscu. Górnicy posłuszni jej woli, drążąc szyb znaleźli w pierwszej wydobytej bryle soli zaręczynowy pierś-cień królewny. Od tej pory soli w Polsce jest pod dostatkiem. Kinga – patronka górników została w 1999 roku kanonizowana przez Ojca Świętego Jana Pawła II.
W średniowieczne klimaty wprowadza turystów minispektakl. Za pomocą komputerowo sterowanego światła i dźwięku – turyści przenoszą się w czasy legendarnych początków wielickiej kopalni.
Komora Spalone
Od początku trasy 0,330 km, poziom I, głębokość 64,3 m
Nazwa tej komory związana jest z pożarem, który przed wiekami rozgorzał w tej części kopalni niszcząc drewniane zabezpieczenia. Komora powstała w wyniku eksploatacji soli w XVII i XVIII wieku.
Przedstawiono w niej w sposób plastyczny zagrożenia zawałowe i gazowe występujące w wielickich podziemiach. Górotwór cały czas pracując zaciska przestrzenie wytworzone przez górników. Widoczne jest to na drewnianych stojakach tzw. świadkach, połamanych jak zapałki. Natomiast niebezpieczeństwo, jakie niósł ze sobą metan ilustrują postacie pokutników, wyrzeźbione w 1972 roku przez górnika Mieczysława Kluzka.
Komora Sielec
Od początku trasy 0,460 km, poziom I, głębokość 64,5 m
Komorę zwaną Sielec rozpoczęto drążyć w łusce soli pokładowej spizowej w 1. poł. XVII wieku. W następnym stuleciu jej dolne partie zalała woda i dopiero w 1. poł. XIX wieku zabezpieczono ją i włączono do ówczesnej Trasy Turystycznej. Przy wejściu do komory, po prawej stronie, górnicy zawiesili niegdyś oleodruk z wizerunkiem Matki Boskiej Zwycięskiej.
Na szczególną uwagę zasługuje kolekcja autentycznych urządzeń służących do transportu soli podziemnymi korytarzami. Reprezentują je drewniane wózki zwane psami węgierskimi, skrzynie i specjalne sanice (szlafy). Przez wiele stuleci urobek przewozili sami górnicy aż do momentu, gdy w pracy zaczęły pomagać im konie. Od XVI wieku to właśnie ich siłę zaczęto wykorzystywać w transporcie pionowym i poziomym. Sól drobną ładowano do beczek, które umieszczano na szlafach. Skrzynie i wózki pchano po drewnianych torach czyli układanych parami bukowych deskach (płozach). Natomiast większe bryły soli obrabiano w formę walca – tworząc tzw. bałwany. Kształt ten umożliwiał toczenie ich za pomocą drewnianych drągów do miejsc, w których pracowały kieraty.
Od początku trasy 0,225 km, poziom I, głębokość 64,4 m
Komorze nadano imię Mikołaja Kopernika, wielkiego polskiego astronoma, który najprawdopodobniej zwiedzał wielickie podziemia w 1493 roku, będąc studentem Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W centralnej części komory ustawiono pomnik poświęcony uczonemu dla uczczenia pięćsetnej rocznicy jego urodzin. Monument wyrzeźbił w bryle soli Władysław Hapek, w 1973 roku.
Eksploatację soli zakończono w tym wyrobisku w 2. połowie XVIII wieku. Następnie było ono miejscem pracy kieratu konnego - drewnianej maszyny za pomocą, której transportowano sól z niższych poziomów na poziom I, aby następnie wyciągnąć ją na powierzchnię.
Komora Janowice
Od początku trasy 0,285 km, poziom I, głębokość 63,8 m
Komora powstała w bryle soli w 1. poł. XVII wieku. W 1967 roku umieszczono w niej sześć naturalnej wielkości solnych figur, które wyrzeźbił Mieczysław Kluzek. Ilustrują one najpiękniejszą z wielickich legend opowiadającą o odkryciu soli kamiennej w Polsce. Sól odkryto w Małopolsce w połowie XIII wieku, w czasach panowania księcia krakowsko-sandomierskiego Bolesława Wstydliwego i jego żony Kingi. Według legendy, Kinga córka króla Węgier Beli IV, gdy dostała od ojca w wianie jedną z kopalń soli w Marmaroszu, wrzuciła do niej swój zaręczynowy pierścień. Pierścień królewny w cudowny sposób wraz z pokładami soli kamiennej przywędrował do Wieliczki. Po przybyciu do Polski władczyni rozkazała kopać we wskazanym przez siebie miejscu. Górnicy posłuszni jej woli, drążąc szyb znaleźli w pierwszej wydobytej bryle soli zaręczynowy pierś-cień królewny. Od tej pory soli w Polsce jest pod dostatkiem. Kinga – patronka górników została w 1999 roku kanonizowana przez Ojca Świętego Jana Pawła II.
W średniowieczne klimaty wprowadza turystów minispektakl. Za pomocą komputerowo sterowanego światła i dźwięku – turyści przenoszą się w czasy legendarnych początków wielickiej kopalni.
Komora Spalone
Od początku trasy 0,330 km, poziom I, głębokość 64,3 m
Nazwa tej komory związana jest z pożarem, który przed wiekami rozgorzał w tej części kopalni niszcząc drewniane zabezpieczenia. Komora powstała w wyniku eksploatacji soli w XVII i XVIII wieku.
Przedstawiono w niej w sposób plastyczny zagrożenia zawałowe i gazowe występujące w wielickich podziemiach. Górotwór cały czas pracując zaciska przestrzenie wytworzone przez górników. Widoczne jest to na drewnianych stojakach tzw. świadkach, połamanych jak zapałki. Natomiast niebezpieczeństwo, jakie niósł ze sobą metan ilustrują postacie pokutników, wyrzeźbione w 1972 roku przez górnika Mieczysława Kluzka.
Komora Sielec
Od początku trasy 0,460 km, poziom I, głębokość 64,5 m
Komorę zwaną Sielec rozpoczęto drążyć w łusce soli pokładowej spizowej w 1. poł. XVII wieku. W następnym stuleciu jej dolne partie zalała woda i dopiero w 1. poł. XIX wieku zabezpieczono ją i włączono do ówczesnej Trasy Turystycznej. Przy wejściu do komory, po prawej stronie, górnicy zawiesili niegdyś oleodruk z wizerunkiem Matki Boskiej Zwycięskiej.
Na szczególną uwagę zasługuje kolekcja autentycznych urządzeń służących do transportu soli podziemnymi korytarzami. Reprezentują je drewniane wózki zwane psami węgierskimi, skrzynie i specjalne sanice (szlafy). Przez wiele stuleci urobek przewozili sami górnicy aż do momentu, gdy w pracy zaczęły pomagać im konie. Od XVI wieku to właśnie ich siłę zaczęto wykorzystywać w transporcie pionowym i poziomym. Sól drobną ładowano do beczek, które umieszczano na szlafach. Skrzynie i wózki pchano po drewnianych torach czyli układanych parami bukowych deskach (płozach). Natomiast większe bryły soli obrabiano w formę walca – tworząc tzw. bałwany. Kształt ten umożliwiał toczenie ich za pomocą drewnianych drągów do miejsc, w których pracowały kieraty.
Komora Kazimierza Wielkiego
Od początku trasy 0,530 km, poziom I, głębokość 63,3 m
Roboty górnicze rozpoczęto w tym miejscu w połowie XVIII wieku drążąc bryłę soli zielonej. W 1968 roku komorze nadano imię Kazimierza Wielkiego w 600-letnią rocznicę ustanowienia przez króla statutu dla Żup Krakowskich. Ten akt normujący zwyczajowe prawo górnicze, regulował zarządzanie kopalniami w Wieliczce i Bochni, warzelniami i gospodarstwem żupnym. Żupnik, jako administrator bądź dzierżawca, nadzorował w imieniu króla wydobycie i handel solą. W okresie staropolskim sól była artykułem bardzo drogim, gdyż służyła nie tylko do przyprawiania potraw, ale była podstawowym środkiem konserwującym. W XIV wieku wpływy z Żup Krakowskich stanowiły 1/3 dochodów skarbu państwa. Dzięki nim, przez wiele stuleci, finansowano budowę mieszczańskich kamienic w Krakowie, renesansowego zamku wawelskiego, licznych kościołów i klasztorów.
Popiersie króla Kazimierza Wielkiego, znajdujące się w tej komorze wyrzeźbił w soli Władysław Hapek w 1968 roku.
Od początku trasy 0,530 km, poziom I, głębokość 63,3 m
Roboty górnicze rozpoczęto w tym miejscu w połowie XVIII wieku drążąc bryłę soli zielonej. W 1968 roku komorze nadano imię Kazimierza Wielkiego w 600-letnią rocznicę ustanowienia przez króla statutu dla Żup Krakowskich. Ten akt normujący zwyczajowe prawo górnicze, regulował zarządzanie kopalniami w Wieliczce i Bochni, warzelniami i gospodarstwem żupnym. Żupnik, jako administrator bądź dzierżawca, nadzorował w imieniu króla wydobycie i handel solą. W okresie staropolskim sól była artykułem bardzo drogim, gdyż służyła nie tylko do przyprawiania potraw, ale była podstawowym środkiem konserwującym. W XIV wieku wpływy z Żup Krakowskich stanowiły 1/3 dochodów skarbu państwa. Dzięki nim, przez wiele stuleci, finansowano budowę mieszczańskich kamienic w Krakowie, renesansowego zamku wawelskiego, licznych kościołów i klasztorów.
Popiersie króla Kazimierza Wielkiego, znajdujące się w tej komorze wyrzeźbił w soli Władysław Hapek w 1968 roku.
Komora Pieskowa Skała
Od początku trasy 0,635 km, poziomy I i II wyższy, głębokość 65,0 m (góra) i 90,7 m (dół)
Komora Pieskowa Skała należy do najpiękniejszych miejsc w wielickiej kopalni. Górnicy rozpoczęli w tym miejscu wybieranie soli ze złoża pokładowego w XVII wieku, tworząc przestrzeń, która połączyła poziom I (Bono) kopalni z poziomem II wyższym (im. Braci Markowskich).
Pieskowa Skała posiada liczne kawerny i wnęki jak również „grzebienie solne” z widocznymi szramami. To efekty pracy górników zwanych kruszakami, którzy ręcznie za pomocą żelaznych kilofków odspajali od ociosów czystą sól. Na spągu komory zachowały się wykute w skale schody, po których tragarze zwani nosiczami przenosili drobną sól w specjalnych torbach (cumach) bądź w drewnianych nieckach. Następnie ładowano ją do beczek przy pomocy drewnianych łopat i ubijaków, przygotowując do transportu na powierzchnię.
W centralnej części komory znajduje się szybik Krzysztofory, powyżej którego umieszczono krzyż ręczny, dawną drewnianą maszynę służącą do transportu soli na wyżej położone poziomy. Cała koncepcja aranżacji wnętrza komory, według projektu górnika – rzeźbiarza Stanisława Anioła, podyktowana została chęcią pokazania turystom atmosfery prawdziwej, żywej kopalni. Zrekonstruowane urządzenia mogą być uruchamiane i obsługiwane przez zwiedzających.
Wyjątkowe walory widokowe zawdzięcza Pieskowa Skała najnowocześniejszej metodzie zabezpieczania pustek poeksploatacyjnych, która pozwala na zachowaniu zabytkowych wyrobisk w niezmienionym kształcie. W celu utrzymania ścian przed odpadnięciem wprowadza się do górotworu kilkunastometrowej długości szkłoepoksydowe kotwy. Poprzez osadzanie ich na specjalnych klejach żywicznych uzyskuje się skuteczne wzmocnienie ścian i stropów wyrobisk.
Komora Erazma Barącza
Od początku trasy 0,920 km, poziom II niższy, głębokość 100,4 m
Komora interesująca z uwagi na wyjątkowe walory górnicze i widokowe. Była eksploatowana w XIX wieku w bryle soli zielonej. Na początku XX wieku została włączona do Trasy Turystycznej. Nosi imię Erazma Barącza, dyrektora kopalni w latach 1917-1918, a również znanego w Krakowie kolekcjonera dzieł sztuki.
Na szczególna uwagę zasługuje filar solny, będący naturalnym sposobem zabezpieczania wyrobisk po zakończeniu eksploatacji. Górnicy pozostawiali w komorach przyścienne lub wolnostojące filary solne jak również warstwę ochronną soli, o grubości od 0,70 m do 1,50 m. Chronili tym samym powstałe wyrobisko przed zawałem.
Komora Michałowice
Od początku trasy 1,140 km, poziom II niższy, głębokość 108,8 m
Wyrobisko to ma charakter unikatowy ze względu na swe rozmiary jak i sposób zabezpieczania. Jest ono pozostałością po eksploatowanej blisko 100 lat (od 2. poł. XVII do poł. XVIII wieku) pionowo zalegającej bryły soli zielonej.
Duże wymiary komory a szczególnie wysokość ok. 35 metrów, od początku jej istnienia wymuszały konieczność zainstalowania wzmocnień stropu i ścian.
Budowano zatem kaszty i mury z kostki solnej. Od lat 70-tych XIX wieku do początków XX wieku, wykonywano zadziwiającą swymi rozmiarami obudowę z drewnianych okrąglaków. Składają się na nią dwa wiązkowe filary, podpierające całą konstrukcję, między którymi wybudowano drewniane schody. Dodatkowo wzniesiono mur z kostki solnej i betonowo-ceglaną obudowę poprzeczni Rarańcza, tworząc podium dla kopalnianej orkiestry.
W 1963 roku, w komorze Michałowice ustawiono pomnik górnika wykuty w soli przez Mieczysława Kluzka.
Komora Drozdowice
Od początku trasy 1,200 km, poziom II niższy, głębokość 110,6 m
Komora ta powstała w podobny sposób jak sąsiednie Michałowice. Również i tutaj, od końca XVII do poł. XVIII wieku, eksploatowano stromo zalegającą bryłę soli zielonej. Roboty prowadzono metodą ręczną klinową ścienną i podnóżną. Na solnych ociosach, z których odspajano kłapcie i ławy, zachowały się jej ślady. Na początku XX wieku komorę zabezpieczono, wznosząc kaszty oraz drewnianą dwukondygnacyjną konstrukcję, połączoną pomostami i galeriami. Przy wejściu, w jednym z kasztów wykonano dwie wnęki, w których osadzono pamiątkowe tablice z tekstami dawnych pieśni górniczych. Kolejna tablica wmurowana w 1900 roku, upamiętniająca 500-letnią rocznicę odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego, przypomina niegdysiejsze, silne związki Alma Mater z królewską kopalnią soli. To dzięki dochodom czerpanym z wydobywanej soli, władcy mogli wypłacać uposażenia profesorom Akademii Krakowskiej.
W Drozdowicach, w międzywojniu, urządzono wystawę muzealną prezentującą narzędzia i pamiątki związane z wielickim górnictwem.
W 1967 roku w centralnej części komory umieszczono pomnik przedstawiający dwóch cieśli-górników, dłuta Antoniego Wyrodka.
W 2000 roku, po 10-letnim remoncie, komorę ponownie włączono do trasy dla zwiedzających. Prace zabezpieczające polegały na zastosowaniu metody kotwiowej (wprowadzono kotwy o łącznej długości ok. 12 km), wymieniono 40% drewnianych elementów stuletniej kratownicy, postawiono kaszt w północnym ociosie komory o kubaturze 120 m3.
Obecnie w komorze Drozdowice odbywają się również okolicznościowe wystawy, koncerty i bankiety.
Komora Weimar
Od początku trasy 1,250 km, poziom II niższy, głębokość 110 m
Przed wejściem do komory "wita" turystów pomnik Johanna Wolfganga von Goethego, wykonany w 2001 roku przez górnika-rzeźbiarza Józefa Piotra Kowalczyka. Z przekazów historycznych wiemy, że Goethe towarzyszył w 1790 roku księciu Weimaru podczas jego wizyty w wielickiej kopalni. Komora Weimar powstała w początkach XX wieku po wyeksploatowaniu bryły soli zielonej metodą mechaniczną. Bryłę soli wybierano tu w sposób typowy – od góry, schodząc z robotami coraz niżej. Efektywność pracy osiągano przez zastosowanie strzelania prochem a następnie oczyszczania bocznych ociosów.
Widoczny pod stropem wyrobiska wylot chodnika jest fragmentem ciągu wentylacyjnego. W latach 60-tych XX wieku, dół komory zalano solanką, tworząc jeziorko. Wybudowano również pomost widokowy, galerie i schody.
Nad solankowym jeziorkiem z głębin mroku wyłania się postać Skarbnika - dobrego ducha kopalni. Rzeźba ta wykonana przez górnika-rzeźbiarza Stanisława Anioła, była symbolem wielickiej kopalni na światowej wystawie EXPO-2000 w Hanowerze. W pobliżu umieszczono wózek z bryłą soli, którą "rzeźbili" zwiedzający polskie stoisko na tych targach.
W komorze Weimar odbywa się nastrojowy minispektakl światła i dźwięku, przenoszący zwiedzających do czasów gdy eksploatowano komorę.
Wielicka kopalnia soli pełni również funkcje sanatoryjne, gdyż klimat panujący w podziemnych przestrzeniach kopalni jest szczególnie korzystny przy leczeniu schorzeń górnych dróg oddechowych, astmy i alergii.
W 1997 roku, w komorze Teodora Wessla, na III poziomie (135 m głębokości), otwarto Podziemny Ośrodek Rehabilitacyjno-Leczniczy. Dzięki prowadzonej w nim aktywnej rehabilitacji, pacjenci wdychając powietrze bogate w chlorek sodu, wapnia i magnezu, skutecznie eliminują niektóre schorzenia cywilizacyjne.
Komora Józefa Piłsudskiego
Od początku trasy 1,350 km, międzypoziom Kazanów, głębokość 120,1 m (góra) i 130,9 m (dół)
W górnej części tej komory ustawiono pomnik Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego (1867-1935), wykonany w soli przez górnika-rzeźbiarza Stanisława Anioła w 1997 roku. Twórca Legionów Polskich, Naczelnik Państwa Polskiego - zwiedzał wielicką kopalnię w 1919 roku.
Powstanie samego wyrobiska związane jest z eksploatacją w początkach XIX wieku, dwóch sąsiadujących ze sobą brył soli zielonej. Gdy w latach 30. XIX wieku, Austriacy organizowali trasę dla turystów, połączyli dwie bliźniacze komory 10-metrowym tunelem. Wybudowali drewniane schody i pomost, a dół komory wypełnili solanką. Szczególną atrakcją były przejazdy tratwą przez tunel, którym towarzyszyły pokazy sztucznych ogni i muzyka orkiestry salinarnej. W latach 90. XIX wieku, strop wyrobisk wzmocniono drewnianą obudową nazywaną "koszykową". W komorze na uwagę zasługuje również XVIII-wieczna figura patrona tonących św. Jana Nepomucena.
Komora Stanisława Staszica
Od początku trasy 1,540 km, międzypoziom Kazanów, głębokość 124,7 m
"Stanisław Staszic - wszechstronny przedstawiciel polskiego Oświecenia, wybitny geolog" - to treść napisu przy popiersiu, wykonanym w soli przez górnika-rzeźbiarza Antoniego Wyrodka w 1964 roku, a znajdującym się w komorze.
Pierwotna wysokość komory noszącej imię Staszica (1755-1826) wynosiła 50 m, po zasypaniu dolnej części mierzy 36 metrów. Eksploatowano w niej sól w 2. poł. XIX i na początku XX wieku. Do dnia dzisiejszego zachowały się na jej bocznych ociosach wyraźne ślady dawnych technik górniczych. W 1944 roku, hitlerowcy usiłowali uruchomić tu halę montażową części do samolotów. W podziemnym zakładzie zbrojeniowym pracowali Polacy pochodzenia żydowskiego. Ofensywa radziecka zmusiła Niemców do demontażu fabryki. Pracujący w niej więźniowie zostali zgładzeni m. in. w obozie w Bełżcu. Na Trasie Turystycznej przeprowadzono wiele inwestycji, które umożliwiły osobom niepełnosprawnym ruchowo zwiedzanie podziemnych wyrobisk. Zaadaptowany odcinek obejmuje najciekawsze fragmenty kopalni m. in. kaplice św. Kingi i św. Krzyża oraz komorę Erazma Barącza.
W komorze Stanisława Staszica zainstalowano w 2003 roku panoramiczną windę, umożliwiającą komunikację między tarasem widokowym w górnej części komory (głębokość 100 m), a dołem tejże komory (głębokość ok. 125 m). Planowane są prace modernizujące dalsze odcinki Trasy Turystycznej dla zwiedzających niepełnosprawnych ruchowo.
Komora Witolda Budryka
Od początku trasy 1,690 km, międzypoziom Kazanów, głębokość 123,1 m
Po przejściu prawie 2 km Trasy Turystycznej, można odpocząć i posilić się w restauracji urządzonej w komorze im. Witolda Budryka. Znajduje się tutaj również punkt Poczty Polskiej, z którego można wysłać korespondencję z okolicznościowym stemplem, potwierdzającym pobyt w kopalni. Wyrobisko to powstało w wyniku eksploatacji pokładu soli spizowej, w czasach zarządu austriackiego. Zastosowano tutaj metodę wrębu ręcznego i strzelania a następnie, w celu zabezpieczenia wybudowano kaszty i "organy".
Komora nosi imię Witolda Budryka (1891-1958), prof. Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, specjalisty w dziedzinie wentylacji i zabezpieczania kopalń.
Od początku trasy 0,635 km, poziomy I i II wyższy, głębokość 65,0 m (góra) i 90,7 m (dół)
Komora Pieskowa Skała należy do najpiękniejszych miejsc w wielickiej kopalni. Górnicy rozpoczęli w tym miejscu wybieranie soli ze złoża pokładowego w XVII wieku, tworząc przestrzeń, która połączyła poziom I (Bono) kopalni z poziomem II wyższym (im. Braci Markowskich).
Pieskowa Skała posiada liczne kawerny i wnęki jak również „grzebienie solne” z widocznymi szramami. To efekty pracy górników zwanych kruszakami, którzy ręcznie za pomocą żelaznych kilofków odspajali od ociosów czystą sól. Na spągu komory zachowały się wykute w skale schody, po których tragarze zwani nosiczami przenosili drobną sól w specjalnych torbach (cumach) bądź w drewnianych nieckach. Następnie ładowano ją do beczek przy pomocy drewnianych łopat i ubijaków, przygotowując do transportu na powierzchnię.
W centralnej części komory znajduje się szybik Krzysztofory, powyżej którego umieszczono krzyż ręczny, dawną drewnianą maszynę służącą do transportu soli na wyżej położone poziomy. Cała koncepcja aranżacji wnętrza komory, według projektu górnika – rzeźbiarza Stanisława Anioła, podyktowana została chęcią pokazania turystom atmosfery prawdziwej, żywej kopalni. Zrekonstruowane urządzenia mogą być uruchamiane i obsługiwane przez zwiedzających.
Wyjątkowe walory widokowe zawdzięcza Pieskowa Skała najnowocześniejszej metodzie zabezpieczania pustek poeksploatacyjnych, która pozwala na zachowaniu zabytkowych wyrobisk w niezmienionym kształcie. W celu utrzymania ścian przed odpadnięciem wprowadza się do górotworu kilkunastometrowej długości szkłoepoksydowe kotwy. Poprzez osadzanie ich na specjalnych klejach żywicznych uzyskuje się skuteczne wzmocnienie ścian i stropów wyrobisk.
Komora Erazma Barącza
Od początku trasy 0,920 km, poziom II niższy, głębokość 100,4 m
Komora interesująca z uwagi na wyjątkowe walory górnicze i widokowe. Była eksploatowana w XIX wieku w bryle soli zielonej. Na początku XX wieku została włączona do Trasy Turystycznej. Nosi imię Erazma Barącza, dyrektora kopalni w latach 1917-1918, a również znanego w Krakowie kolekcjonera dzieł sztuki.
Na szczególna uwagę zasługuje filar solny, będący naturalnym sposobem zabezpieczania wyrobisk po zakończeniu eksploatacji. Górnicy pozostawiali w komorach przyścienne lub wolnostojące filary solne jak również warstwę ochronną soli, o grubości od 0,70 m do 1,50 m. Chronili tym samym powstałe wyrobisko przed zawałem.
Komora Michałowice
Od początku trasy 1,140 km, poziom II niższy, głębokość 108,8 m
Wyrobisko to ma charakter unikatowy ze względu na swe rozmiary jak i sposób zabezpieczania. Jest ono pozostałością po eksploatowanej blisko 100 lat (od 2. poł. XVII do poł. XVIII wieku) pionowo zalegającej bryły soli zielonej.
Duże wymiary komory a szczególnie wysokość ok. 35 metrów, od początku jej istnienia wymuszały konieczność zainstalowania wzmocnień stropu i ścian.
Budowano zatem kaszty i mury z kostki solnej. Od lat 70-tych XIX wieku do początków XX wieku, wykonywano zadziwiającą swymi rozmiarami obudowę z drewnianych okrąglaków. Składają się na nią dwa wiązkowe filary, podpierające całą konstrukcję, między którymi wybudowano drewniane schody. Dodatkowo wzniesiono mur z kostki solnej i betonowo-ceglaną obudowę poprzeczni Rarańcza, tworząc podium dla kopalnianej orkiestry.
W 1963 roku, w komorze Michałowice ustawiono pomnik górnika wykuty w soli przez Mieczysława Kluzka.
Komora Drozdowice
Od początku trasy 1,200 km, poziom II niższy, głębokość 110,6 m
Komora ta powstała w podobny sposób jak sąsiednie Michałowice. Również i tutaj, od końca XVII do poł. XVIII wieku, eksploatowano stromo zalegającą bryłę soli zielonej. Roboty prowadzono metodą ręczną klinową ścienną i podnóżną. Na solnych ociosach, z których odspajano kłapcie i ławy, zachowały się jej ślady. Na początku XX wieku komorę zabezpieczono, wznosząc kaszty oraz drewnianą dwukondygnacyjną konstrukcję, połączoną pomostami i galeriami. Przy wejściu, w jednym z kasztów wykonano dwie wnęki, w których osadzono pamiątkowe tablice z tekstami dawnych pieśni górniczych. Kolejna tablica wmurowana w 1900 roku, upamiętniająca 500-letnią rocznicę odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego, przypomina niegdysiejsze, silne związki Alma Mater z królewską kopalnią soli. To dzięki dochodom czerpanym z wydobywanej soli, władcy mogli wypłacać uposażenia profesorom Akademii Krakowskiej.
W Drozdowicach, w międzywojniu, urządzono wystawę muzealną prezentującą narzędzia i pamiątki związane z wielickim górnictwem.
W 1967 roku w centralnej części komory umieszczono pomnik przedstawiający dwóch cieśli-górników, dłuta Antoniego Wyrodka.
W 2000 roku, po 10-letnim remoncie, komorę ponownie włączono do trasy dla zwiedzających. Prace zabezpieczające polegały na zastosowaniu metody kotwiowej (wprowadzono kotwy o łącznej długości ok. 12 km), wymieniono 40% drewnianych elementów stuletniej kratownicy, postawiono kaszt w północnym ociosie komory o kubaturze 120 m3.
Obecnie w komorze Drozdowice odbywają się również okolicznościowe wystawy, koncerty i bankiety.
Komora Weimar
Od początku trasy 1,250 km, poziom II niższy, głębokość 110 m
Przed wejściem do komory "wita" turystów pomnik Johanna Wolfganga von Goethego, wykonany w 2001 roku przez górnika-rzeźbiarza Józefa Piotra Kowalczyka. Z przekazów historycznych wiemy, że Goethe towarzyszył w 1790 roku księciu Weimaru podczas jego wizyty w wielickiej kopalni. Komora Weimar powstała w początkach XX wieku po wyeksploatowaniu bryły soli zielonej metodą mechaniczną. Bryłę soli wybierano tu w sposób typowy – od góry, schodząc z robotami coraz niżej. Efektywność pracy osiągano przez zastosowanie strzelania prochem a następnie oczyszczania bocznych ociosów.
Widoczny pod stropem wyrobiska wylot chodnika jest fragmentem ciągu wentylacyjnego. W latach 60-tych XX wieku, dół komory zalano solanką, tworząc jeziorko. Wybudowano również pomost widokowy, galerie i schody.
Nad solankowym jeziorkiem z głębin mroku wyłania się postać Skarbnika - dobrego ducha kopalni. Rzeźba ta wykonana przez górnika-rzeźbiarza Stanisława Anioła, była symbolem wielickiej kopalni na światowej wystawie EXPO-2000 w Hanowerze. W pobliżu umieszczono wózek z bryłą soli, którą "rzeźbili" zwiedzający polskie stoisko na tych targach.
W komorze Weimar odbywa się nastrojowy minispektakl światła i dźwięku, przenoszący zwiedzających do czasów gdy eksploatowano komorę.
Wielicka kopalnia soli pełni również funkcje sanatoryjne, gdyż klimat panujący w podziemnych przestrzeniach kopalni jest szczególnie korzystny przy leczeniu schorzeń górnych dróg oddechowych, astmy i alergii.
W 1997 roku, w komorze Teodora Wessla, na III poziomie (135 m głębokości), otwarto Podziemny Ośrodek Rehabilitacyjno-Leczniczy. Dzięki prowadzonej w nim aktywnej rehabilitacji, pacjenci wdychając powietrze bogate w chlorek sodu, wapnia i magnezu, skutecznie eliminują niektóre schorzenia cywilizacyjne.
Komora Józefa Piłsudskiego
Od początku trasy 1,350 km, międzypoziom Kazanów, głębokość 120,1 m (góra) i 130,9 m (dół)
W górnej części tej komory ustawiono pomnik Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego (1867-1935), wykonany w soli przez górnika-rzeźbiarza Stanisława Anioła w 1997 roku. Twórca Legionów Polskich, Naczelnik Państwa Polskiego - zwiedzał wielicką kopalnię w 1919 roku.
Powstanie samego wyrobiska związane jest z eksploatacją w początkach XIX wieku, dwóch sąsiadujących ze sobą brył soli zielonej. Gdy w latach 30. XIX wieku, Austriacy organizowali trasę dla turystów, połączyli dwie bliźniacze komory 10-metrowym tunelem. Wybudowali drewniane schody i pomost, a dół komory wypełnili solanką. Szczególną atrakcją były przejazdy tratwą przez tunel, którym towarzyszyły pokazy sztucznych ogni i muzyka orkiestry salinarnej. W latach 90. XIX wieku, strop wyrobisk wzmocniono drewnianą obudową nazywaną "koszykową". W komorze na uwagę zasługuje również XVIII-wieczna figura patrona tonących św. Jana Nepomucena.
Komora Stanisława Staszica
Od początku trasy 1,540 km, międzypoziom Kazanów, głębokość 124,7 m
"Stanisław Staszic - wszechstronny przedstawiciel polskiego Oświecenia, wybitny geolog" - to treść napisu przy popiersiu, wykonanym w soli przez górnika-rzeźbiarza Antoniego Wyrodka w 1964 roku, a znajdującym się w komorze.
Pierwotna wysokość komory noszącej imię Staszica (1755-1826) wynosiła 50 m, po zasypaniu dolnej części mierzy 36 metrów. Eksploatowano w niej sól w 2. poł. XIX i na początku XX wieku. Do dnia dzisiejszego zachowały się na jej bocznych ociosach wyraźne ślady dawnych technik górniczych. W 1944 roku, hitlerowcy usiłowali uruchomić tu halę montażową części do samolotów. W podziemnym zakładzie zbrojeniowym pracowali Polacy pochodzenia żydowskiego. Ofensywa radziecka zmusiła Niemców do demontażu fabryki. Pracujący w niej więźniowie zostali zgładzeni m. in. w obozie w Bełżcu. Na Trasie Turystycznej przeprowadzono wiele inwestycji, które umożliwiły osobom niepełnosprawnym ruchowo zwiedzanie podziemnych wyrobisk. Zaadaptowany odcinek obejmuje najciekawsze fragmenty kopalni m. in. kaplice św. Kingi i św. Krzyża oraz komorę Erazma Barącza.
W komorze Stanisława Staszica zainstalowano w 2003 roku panoramiczną windę, umożliwiającą komunikację między tarasem widokowym w górnej części komory (głębokość 100 m), a dołem tejże komory (głębokość ok. 125 m). Planowane są prace modernizujące dalsze odcinki Trasy Turystycznej dla zwiedzających niepełnosprawnych ruchowo.
Komora Witolda Budryka
Od początku trasy 1,690 km, międzypoziom Kazanów, głębokość 123,1 m
Po przejściu prawie 2 km Trasy Turystycznej, można odpocząć i posilić się w restauracji urządzonej w komorze im. Witolda Budryka. Znajduje się tutaj również punkt Poczty Polskiej, z którego można wysłać korespondencję z okolicznościowym stemplem, potwierdzającym pobyt w kopalni. Wyrobisko to powstało w wyniku eksploatacji pokładu soli spizowej, w czasach zarządu austriackiego. Zastosowano tutaj metodę wrębu ręcznego i strzelania a następnie, w celu zabezpieczenia wybudowano kaszty i "organy".
Komora nosi imię Witolda Budryka (1891-1958), prof. Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, specjalisty w dziedzinie wentylacji i zabezpieczania kopalń.
Komora Warszawa
Od początku trasy 1,725 km, międzypoziom Kazanów, głębokość 122,5 m
Komora Warszawa to obecnie miejsce, w którym urządzane są bale, koncerty, imprezy sportowe i targi. Na bocznych ociosach zachowały się kute w soli daty: 1818 i 1821, poświadczające czas jej powstania. Wybrano ją w XIX wieku, w pokładzie soli spizowej. Komora posiada imponujące rozmiary: długość 54 m, szerokość 17 m, wysokość 9 m, jest to wynik wydobycia około 20 000 ton soli. W 1951 roku, ustawiono w niej pomnik górników, wykuty w soli przez Stefana Kozika.
W przejściu pomiędzy komorami Warszawą i Wisłą usytuowano punkty sprzedaży pamiątek.
Na przestrzeni lat 2003 - 2004 zmieniono aranżację wystroju komory. Zainstalowano okazałe szklane żyrandole. Na północnym ociosie powstała współczesna płaskorzeźba - relief wykonany przez wielickich górników rzeźbiarzy (Juliusza Chimiaka, Marka Stachurę, Pawła Janowskiego, Marka Janowskiego, Pawła Kurowskiego), w narożniku komory - bar serwujący napoje i zakąski, antresolę ozdobił dębowy parkiet. Całość wystroju wnętrza utrzymana jest w kolorystyce ciemnego brązu.
Komora jest miejscem różnorodnych imprez (również sportowych), koncertów, bali (sylwestrowych, studniówkowych, okolicznościowych), bankietów, sympozjów i konferencji.
Komora Wisła
Od początku trasy (do pochylni Prinzinger)1,805 km, międzypoziom Kazanów, głębokość 122,9 m
Komora Wisła powstała poprzez poszerzenie w latach 1959-1966 podłużni o tej samej nazwie. Wykute daty 1819 i 1820, świadczą o czasie jej powstania i etapach prac górniczych.
Tu zbierane są grupy do zwiedzania podziemnej ekspozycji Muzeum Żup Krakowskich, bądź do przejścia do podszybia szybu Daniłowicza na III poziomie, aby windą wyjechać na powierzchnię.
Od lat 60-tych XX wieku służy jako miejsce odpoczynku dla turystów. W latach 2003 - 2004 zmodernizowano wnętrze komory. Widniejący na ociosie północnym relief został wykonany przez rzeźbiarzy: Marka Janowskiego i Marka Stachurę.
W pobliżu stolików i ławeczek dla strudzonych podziemną wędrówką turystów w komorze znajduje się stanowisko dyspozytorskie, szatnia dla uczestników imprez, sklepy z pamiątkami, budki telefoniczne i pracownia fotograficzna. Są tu również kioski internetowe, dzięki którym turyści mogą przeglądać stronę kopalni oraz wysyłać kartki elektroniczne z pozdrowieniami z kopalni. W komorze Wisła mają zasięg wszystkie sieci telefonii komórkowych.
W komorze tej zbierają się turyści chętni do wyjazdu na powierzchnię (zejście po schodach na poziom III, przejście 350 m do podszybia szybu Daniłowicza i wyjazd windą) bądź do zwiedzania podziemnej ekspozycji Muzeum Żup Krakowskich.
Komora Jana Haluszki
Powstała w XIX wieku, w bryle soli zielonej. Nosi czytelne ślady robót górniczych. Komora ma ciekawy łódkowaty kształt. Nazwano ją imieniem Jana Haluszki, radcy i starosty górniczego Saliny wielickiej, w okresie zarządu austriackiego. Komora zamknięta dla ruchu turystycznego. Organizuje się tu koncerty i uroczyste spotkania. Gościliśmy tutaj między innymi prezydentów: USA - George Bush'a, Polski - Lecha Wałęsę i Aleksandra Kwaśniewskiego, Prymasa - Józefa Glempa, Sekretarza Generalnego NATO Javiera Solanę i innych.
Od początku trasy 1,725 km, międzypoziom Kazanów, głębokość 122,5 m
Komora Warszawa to obecnie miejsce, w którym urządzane są bale, koncerty, imprezy sportowe i targi. Na bocznych ociosach zachowały się kute w soli daty: 1818 i 1821, poświadczające czas jej powstania. Wybrano ją w XIX wieku, w pokładzie soli spizowej. Komora posiada imponujące rozmiary: długość 54 m, szerokość 17 m, wysokość 9 m, jest to wynik wydobycia około 20 000 ton soli. W 1951 roku, ustawiono w niej pomnik górników, wykuty w soli przez Stefana Kozika.
W przejściu pomiędzy komorami Warszawą i Wisłą usytuowano punkty sprzedaży pamiątek.
Na przestrzeni lat 2003 - 2004 zmieniono aranżację wystroju komory. Zainstalowano okazałe szklane żyrandole. Na północnym ociosie powstała współczesna płaskorzeźba - relief wykonany przez wielickich górników rzeźbiarzy (Juliusza Chimiaka, Marka Stachurę, Pawła Janowskiego, Marka Janowskiego, Pawła Kurowskiego), w narożniku komory - bar serwujący napoje i zakąski, antresolę ozdobił dębowy parkiet. Całość wystroju wnętrza utrzymana jest w kolorystyce ciemnego brązu.
Komora jest miejscem różnorodnych imprez (również sportowych), koncertów, bali (sylwestrowych, studniówkowych, okolicznościowych), bankietów, sympozjów i konferencji.
Komora Wisła
Od początku trasy (do pochylni Prinzinger)1,805 km, międzypoziom Kazanów, głębokość 122,9 m
Komora Wisła powstała poprzez poszerzenie w latach 1959-1966 podłużni o tej samej nazwie. Wykute daty 1819 i 1820, świadczą o czasie jej powstania i etapach prac górniczych.
Tu zbierane są grupy do zwiedzania podziemnej ekspozycji Muzeum Żup Krakowskich, bądź do przejścia do podszybia szybu Daniłowicza na III poziomie, aby windą wyjechać na powierzchnię.
Od lat 60-tych XX wieku służy jako miejsce odpoczynku dla turystów. W latach 2003 - 2004 zmodernizowano wnętrze komory. Widniejący na ociosie północnym relief został wykonany przez rzeźbiarzy: Marka Janowskiego i Marka Stachurę.
W pobliżu stolików i ławeczek dla strudzonych podziemną wędrówką turystów w komorze znajduje się stanowisko dyspozytorskie, szatnia dla uczestników imprez, sklepy z pamiątkami, budki telefoniczne i pracownia fotograficzna. Są tu również kioski internetowe, dzięki którym turyści mogą przeglądać stronę kopalni oraz wysyłać kartki elektroniczne z pozdrowieniami z kopalni. W komorze Wisła mają zasięg wszystkie sieci telefonii komórkowych.
W komorze tej zbierają się turyści chętni do wyjazdu na powierzchnię (zejście po schodach na poziom III, przejście 350 m do podszybia szybu Daniłowicza i wyjazd windą) bądź do zwiedzania podziemnej ekspozycji Muzeum Żup Krakowskich.
Komora Jana Haluszki
Powstała w XIX wieku, w bryle soli zielonej. Nosi czytelne ślady robót górniczych. Komora ma ciekawy łódkowaty kształt. Nazwano ją imieniem Jana Haluszki, radcy i starosty górniczego Saliny wielickiej, w okresie zarządu austriackiego. Komora zamknięta dla ruchu turystycznego. Organizuje się tu koncerty i uroczyste spotkania. Gościliśmy tutaj między innymi prezydentów: USA - George Bush'a, Polski - Lecha Wałęsę i Aleksandra Kwaśniewskiego, Prymasa - Józefa Glempa, Sekretarza Generalnego NATO Javiera Solanę i innych.
Żródło: www.kopalnia.pl
Aktywności powiązane z atrakcją: Zwiedzanie
Agroturystyka U Stokłosy Nowy Wiśnicz, Jura Krakowsko-Częstochowska |
|
Artykuły dotyczące tej atrakcji:
W okolicy
Noclegi w okolicy
Komentarze