Ludzie Nałęczowa, Stefan Żeromski


Stefan Żeromski urodził się 01.11.1864 roku w Strawczynie koło Kielc w niezamożnej rodzinie szlacheckiej. Wychowany w patriotycznej rodzinie.

foto: www.sp.poniatowa.pl

Ojciec Żeromskiego brał udział w powstaniu styczniowym, a stryj w powstaniu listopadowym. Wychowywał się w Ciekotach. Do szkoły gimnazjalnej uczęszczał w Kielcach, gdzie wraz z kolegami poddawany był brutalnej rusyfikacji. Nauczycielem Stefana była Antoni Gustaw Bem, polonista, który jako pierwszy rozpoznał talent pisarki swojego ucznia.

Żeromski pierwsze swoje utwory (wiersze) opublikował w prasie w okresie nauki w szkole średniej. W tym samym czasie rozpoczął też pisanie „Dzienników”, które pisał do dwudziestego siódmego roku życia. Pasje literackie negatywnie wpłynęły na jego postępy w nauce. Miał poprawkę z matematyki, nie zdał matury i w rezultacie mógł studiować. Jesienią 1886 roku został studentem Wydziału Weterynaryjnego, była to jedna uczelnia, na która przyjmowali bez świadectwa maturalnego.

W 1879 roku osierociła go matka, a w 1883 roku ojciec. Żeromski bez domu, bez majątku znalazł się w trudnej sytuacji materialnej. Z powodu kłopotów finansowych nie mógł kontynuować studiów. Wyjeżdża na wieś do Oleśnicy, a później Łysowie, gdzie podejmuje się pracy guwernera. Jesienią, dokładnie 10 września 1890 roku wyjeżdża do Nałęczowa. Obejmuje posadę nauczyciela trzech córek państwa Anieli i Michała Górskich: Janiny, Zofii, Stefanii. Praca guwernera nie przynosi mu satysfakcji.

Początkowo w Nałęczowie czuje się samotny, przygnębiony. Jest schorowany jednak jego zły stan zdrowia poprawi się dzięki klimatowi panującemu w Nałęczowie. Żeromski z okna swojego domu widywał często spacerującego Bolesława Prusa z pewną damą. Zapoznają się. I tak w Nałęczowie poznaje swoją przyszłą żonę Oktawię Rodkiewiczową oraz pisarza Bolesława Prusa. Ślub Stefana i Oktawii odbył się 3 września 1892 roku w Policznej koło Czarnolasu, w obecności świadków Bolesława Prusa, i prof. Floriana Łagowskiego oraz braci Oktawii.

Pod koniec lat osiemdziesiątych w „Głosie” i w „Tygodniku Powszechnym” ukazują się jego pierwsze opowiadania. Czytelnicy poznają jego nowele: „Ananke”, „Siłaczka”, „Zapomnienie”. Honorarium pozwala Żeromskiemu na podróże po Europie. Zwiedza Wiedeń, Zurych, Monachium. Na prawie cztery lata pozostaje w Szwajcarii, gdzie przyjmuje posadę bibliotekarza w Muzeum Narodowym Polskim w Raperswilu. Zdobywa tam dużą wiedzę historyczną, szczególnie na temat epoki napoleońskiej.

Po powrocie do kraju w 1887 roku znajduje zatrudnienie w Bibliotece Ordynacji Zamoyskich w Warszawie. Na świat przychodzi 8 września 1899 roku jego pierwsze dziecko, syn – Adam.

Ukazują się „Syzyfowe prace”, przynoszą mu popularność. Powieść staje się autorem zakazanym w zaborze rosyjskim ze względów politycznych. Z tych samych względów pisarz publikuje swój utwór we Lwowie (zabór austriacki) pod pseudonimem Maurycy Zych.
Poprawę sytuacji materialnej przynosi mu dopiero wydanie „Ludzi bezdomnych”. Wraz z rodziną wyjeżdża do Zakopanego. Angażuje się w powstanie Biblioteki Publicznej.

Następne jego utwory to „Popioły” – wielka epopeja napoleońska, kolejne dzieło powstaje podczas pobyty w Nałęczowie „Dzieje grzechu” – powieść obyczajowa, przez niektórych krytyków uznana za pornograficzną, podczas pobytu we Francji powstaje „Uroda życia” - opowiadająca o derusyfikacji syna powstańca, oraz „Wierna rzeka” – jedna z najlepszych polskich powieści o powstaniu styczniowym, prezentująca różne postawy społeczeństwa polskiego wobec powstania.
Na początku 1905 roku przenosi się do Nałęczowa. Honorarium za „Popioły” pozwala pisarzowi na zakup ziemi i rozpoczęcie budowy górskiej chaty, w której zamierza urządzić pracownię.

Podczas pobytu w Nałęczowie w latach 1905-1908 skupia wokół siebie grono miejscowej inteligencji, patriotów i ideowców. Żeromski angażuje się w powołanie do życia koła Polskiej Macierzy Szkolnej. Wspiera powstanie w 1906 roku Towarzystwa Oświatowego „Świtało”. Inspiruje powstanie Uniwersytetu Ludowego, wieczornych kursów dla rzemieślników i analfabetów, szkoły powszechnej, inicjuje budowę ochronki dla dzieci.
W 1908 roku nasilają się represje carskie, aresztowania, przymusowe pobory do wojska. Na krótko zostaje aresztowany. Decyduje się w 1909 roku na wyjazd z rodziną do Francji. Pozostaje w Paryżu do 1912 roku.

Małżeństwo państwa Żeromski rozpada się. Żeromski chce się rozwieść się z Oktawią. Pisarz przechodzi potajemnie na kalwinizm alby móc związać się z nową partnerką, Anna Zawadzką. Z tego związku w roku 1913 przychodzi na świat córka - Monika.
Syn Oktawii i Stefana od małego miał kłopoty ze zdrowiem, wymagał częstych kuracji i ciągłej opieki. Na początku 1913 roku Adam zachorował na płuca oraz ma symptomy choroby serca. Po konsultacjach z lekarzami Oktawia i Stefan podejmują decyzją się na powrót do Nałęczowa ze względu na leczniczy klimat miejsca. Jedna stan zdrowa syna pogarsza się z dnia na dzień. Umiera 30 lipca 1918 roku. Po śmierci syna Żeromski ostatecznie zrywa kontakty z nałęczowskim życiem: „...ze wzgórza nad szkoła (...) widać ogród, chatę, ugór przeklęty, którego nie chciałbym już nigdy stopą dotykać, gdzie Adam umarł, ... Żegnaj straszliwa Chato, żegnaj straszliwy progu.” W marcu 1922 roku ekshumowano ciało Adama i złożono w Mauzoleum, w którym znajduje się murowana płyta „D.O.M. ś.p. Adam Żeromski urodzony 8 września 1899 r. W Warszawie zgasł dnia 30 lipca 1918 r. w Nałęczowie. Boże przytul do łona jego czystą duszę”. Stefan Żeromski w Nałęczowie był wówczas po raz ostatni. Małżeństwo Oktawii i Stefana, które rozpadło się już długo wcześniej teraz rozpadło się na zawsze.

Żeromski przenosi się na stałe do Warszawy i zamieszkuje w Zamku Królewskim, jest to gest uhonorowania wielkiego pisarza przez społeczeństwo. W tym czasie ukazują się utwory „Wiatr od morza”, „Międzymorze”, „Uciekła mi przepióreczka”, „Toruń”. Ostatnie jego utwory to „Przedwiośnie”, „Puszcza jodła”. Umiera na Zamku Królewskim w Warszawie, 20 listopada 1925 roku.

W Nałęczowie znajduje się: Chata – MUZEUM STEFANA ŻEROMSKIEGO oraz Pominik pisaża.


103_big

  





Promień km   

Artykuły dotyczące tej atrakcji:

Komentarze

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy.

Noclegi w okolicy

 



W okolicy

 
Flower-loader
Trwa wyszukiwanie
[ zamknij ]

Logowanie

E-mail
Hasło
 
 

Zapomniane hasło | Rejestracja